Foutmelding

Notice: Undefined offset: 1 in counter_get_browser() (regel 70 van /home/id0061/domains/evertsipkema.nl/public_html/sites/all/modules/counter/counter.lib.inc).

Historie

Jan Sipkema, oprichter van het bedrijf, had al in zijn kinderjaren een passie voor muziek en geluid: "Mijn vader exploiteerde een golfbaan en een autoscooter (botsauto). De muziek installatie van de golfbaan bestond uit een Geloso lampenversterker van 75 watt. Na ongeveer twee uur spelen kon dit systeem slechts de helft van zijn vermogen produceren! Bovendien zorgden de twee trechterluidsprekers die aan de Geloso hingen alleen voor geluid in het middengebied. De muziek werd opgewekt door een pick-up. De naald moest je om de twee tot drie plaatjes vernieuwen." De autoscooter van Jans vader bracht het er iets beter van af. "Zo'n zelfde Geloso versterker stuurde vier 30 watt luidsprekers aan. We gebruikten een 100 volt systeem en hadden één van de eerste bandrecorders van Amroh ervoor staan." Maar waar moesten ze de muziek vandaan halen? "Door die vraag is het eigenlijk allemaal begonnen. Ik zat uren met die recorder voor de radio om de Arbeidsvitaminen op te nemen, daar werd namelijk niet doorheen gesproken."

Tijdens een kermis kwam Jan een andere autoscooterexploitant tegen. "Het viel me op dat deze zeer mooie en zuivere muziek draaide. Ik hoorde Bill Hailye met 'Rock Around The Clock' en deze ervaring is me altijd bijgebleven!" Met die fraaie muziek in zijn achterhoofd gaat het leven van Jan gewoon door. Hij trouwt, werkt een jaar in een autospuiterij in Druten, is drie jaar werknemer bij een autospuiterij in Horssen en wordt uiteindelijk bedrijfsleider van de autoscooter van zijn schoonvader. "Tot dat moment had ik weinig met muziek en geluid van doen gehad. De autoscooter van mijn toenmalige schoonvader had een prachtig Decap orgel. Daar had ik veel bewondering voor. Daarnaast werd er een microfoon gebruikt voor enkele mededelingen. Dat werd versterkt door een Geloso lampenversterker." Na drie jaar kreeg Jan heibel met zijn schoonvader, omdat deze zich niet aan de afspraken hield die ze samen hadden gemaakt. Jan stopte met de autoscooter.

Door omstandigheden en veel wikken en wegen is Jan een Klokkenspel gaan exploiteren. "Nu kwam mijn passie voor muziek en geluid weer naar boven. De automaten van het Klokkenspel functioneerden niet goed, waardoor ik de ingewanden van de systemen moest gaan bestuderen. Hier is mijn liefhebberij voor de elektronica geboren. Ik was altijd bezig met de automaten en de muziek." In de beginjaren werkte Jan met een Ronette microfoon. "Die was aan een stukje elektriciteitspijp vastgemaakt, ik denk dat dit ook zo'n Geloso versterker is geweest. In ieder geval, na enkele jaren, omdat het zeer goed ging met het Klokkenspel, kocht ik een complete muziekinstallatie van Dynacort bij de firma Roubroeks in Roermand. Dat was een enorme vooruitgang!" Maar Jan was nog steeds niet tevreden. De opbouwtent van het Klokkenspel had vier kolommen. Tegen elke kolom was een luidspreker bevestigd. Dat beviel de kermisexploitant niet. "Ik wilde dat het geluid overal te horen was, waar de mensen ook liepen. Dus er moesten nog vier luidsprekers bij komen." Die heeft Jan zelf gemaakt, hoewel hij nog niet helemaal bekend was met nuttig vermogen en rendement. 

Met dit systeem werkt Jan verder. Totdat hij op de kermis in Heerlen staat tegenover de Hully Gully (een carrousel met gondels) van eigenaar Janny de Vries. "De muziekinstallatie van deze attractie produceerde een klap lawaai! Zo erg, dat ik niet met mijn klanten kon praten. Gelukkig draaide hij vaak muziek van de Fire House Five, dat mij wel aansprak. Het geluid van Janny had niet veel hoge tonen, maar mijn installatie produceerde dat wel." Nu begonnen de raderen te draaien in Jans hoofd. Na een gesprekje met Janny is hij 25 meter afgeschermde kabel gaan halen en sloot dit aan op zowel Janny's als zijn eigen installatie. "Nu waren er wel voldoende hoge noten. Mensen die tussen onze attracties liepen wisten niet wat ze hoorden! Geweldig was dat. Aan de kant van Janny hoorden ze de tuba, terwijl ze de klarinet van mijn kant hoorden. Het resultaat was dat ik nu weer met mijn klanten kon praten. Hierdoor is het idee ontstaan om zo'n installatie vaker te gebruiken, waar nodig." Dat is de grondlegging van de Centrale Muziek, wat zoon Evert Sipkema tot op de dag van vandaag nog steeds aansluit.

Toch was deze installatie die Jan had bedacht niet helemaal perfect. "Vaker meerdere zaken aansluiten op een draad zou een dure aangelegenheid worden als het allemaal met afgeschermde kabel zou moeten gebeuren. Ik ben op zoek gegaan naar een systeem dat kon volstaan met tweelingsnoer. Dat was nog niet zo eenvoudig." Jan kwam er wel vrij snel achter dat hij het signaal moest uitsturen op een 100 volt draaggolf. Op die manier zou de lengte van de kabel geen rol meer spelen. "Dit werkte goed, maar op een gegeven ogenblik staken andere problemen de kop op. Het terugkoppelen van bepaalde signalen, zoals een brom bij een aansluiting met een niet goed afgeschermde versterker of mengpaneel, was één van de problemen." Jan heeft een tijdje doorgewerkt aan het systeem, totdat gemeentebesturen en verenigingen belangstelling begonnen te tonen hiervoor. "Ik zag daar natuurlijk voordelen in! Niet eens voor de muziek, maar hoofdzakelijk voor een standplaats voor mijn attractie. Ik moest uiteraard wel aanwezig zijn op de kermis om het systeem goed te laten functioneren!" Het verder uitdokteren van het systeem kwam even op een laag pitje te staan.

Dat veranderde toen zijn broer Hemmo een nieuwe muziekinstallatie voor zijn grote spookhuis in de maak had bij firma Deetje in Duitsland. "Hij vroeg mij mee te gaan, om te zien hoever het bedrijf was met de bouw hiervan. Dat was natuurlijk niet tegen dovemans oren gezegd!" In de fabriek heeft Jan zijn ogen flink de kost gegeven. "De firma bouwde versterkers met een drukknop. Daarmee kon je een tune laten klinken. Ik werkte altijd nog met een scheepsbel in het Klokkenspel, dus hier had ik wel belangstelling voor! Helaas kostte zo'n los component 300 mark. Toentertijd was dat veel geld en ging ik zonder iets gekocht te hebben huiswaarts."
Op de weg terug naar huis zei broer Hemmo: "Waarom koop je dat niet. Je wilt het toch graag hebben?", waarop Jan antwoordde: "Hemmo. Ik roei met de riemen die ik heb. Ik ga zelf zo'n ding maken! "Hemmo lachte me vierkant uit, maar daar lag voor mij nu net de uitdaging! Ik ben meteen boekjes gaan kopen over beginnende elektronica en hoe een transistor en diode werkt etc."

Inmiddels was de lampenversterker op zijn retour en kreeg Jan te maken met germanium transistoren en later met silicium transistoren. "Deze systemen hadden meer mogelijkheden en konden hogere spanningen verwerken. Binnen de kortste keren waren er transistorversterkers te koop." De kermisexploitant begon te bouwen aan een tune. Hij gebruikte daar een stereo potmeter voor, waar hij diverse componenten aan soldeerde. "Dit gaf een redelijke tune die je tijdens het gebruik ook nog kon verdraaien! Dit betekende de geboorte van de elektronica die bij de verdere ontwikkelingen van mijn automaten, en vooral bij het perfectioneren van het centrale muzieksysteem, goed van pas kwam. Ik bleef de draaggolf van 100 volt gebruiken, maar het signaal mocht niet meer dan 10 volt wisselspannning bedragen. De trafokastjes die bij de gebruikers werden aangesloten, werden gewijzigd, zodat er geen signaal meer teruggestuurd kon worden. Op die manier was er nooit gelijkspanning aanwezig, waardoor een versterker of mixer kon sneuvelen." De elektronica kwam op een gegeven moment in een stroomversnelling, doordat Jan een systeem in zijn automaten wilde hebben om de horlogepooiers een beetje te kunnen weren. "Ik moet zeggen dat dit mij aardig is gelukt. Er kwam zelfs een automatenfabrikant die mij 50.000 gulden bood voor het systeem. Ik heb dat wijselijk niet gedaan. Door mijn systeem heb ik vele klokkenspellen zien komen en zien gaan."

Jan's zwager destijds kocht een Matterhorn (carrousel met kuipjes die mensen in de rondte slingert) en vroeg hem hiervoor een tune te maken. Zo gezegd, zo gedaan. "Ik ben met wat transistors, weerstandjes, elko's en condensatoren gaan knoeien tot ik een aanvaardbare tune had. Stom genoeg heb ik mijn handelingen niet opgeschreven. Later hebben diverse exploitanten hiernaar gevraagd, maar wat ik ook probeerde, het is me niet meer gelukt nog exact zo'n ding te maken."

Rond dezelfde tijd werd de eerste afzetcontainer gebouwd. Hier werd dan ook de eerste muziekinstallatie in eigen beheer gebouwd inclusief de eindversterkers en het mengpaneel. "Aan de tweede afzetcontainer heeft mijn zoon Evert nog meegewerkt. Bij dit exemplaar hebben we alles zelf gebouwd: Van automaten tot muziek en verlichting."

Na de gewone tunes, kwamen er ook aanvragen voor het gesproken woord in een tune. "Daar lag een nieuwe uitdaging. Met een recorder was het te omslachtig en analoog ging niet. Het moest dus digitaal gemaakt worden. Ik ging me hierin verdiepen, want ik wist niets van binaire getallen en hexadecimale adressen. Uiteindelijk ben ik eruit gekomen. Eerst met een Atari computer, later onder DOS, Windows 95 en nog later onder Windows 98. Door het digitaal kunnen sturen van pulsen, was het ook mogelijk om prachtige looplicht programma's te maken. De digitale tunes heb ik opgeslagen in een Eprom en later heb ik ze ook in de automaten gebruikt. Via mengpanelen, waarbij het gebruik van de microfoon de muziek instelbaar naar de achtergrond werd gedrukt en weer opkomend terugkwam." Het bouwen van deze systemen was echter duurder dan deze in de winkel te kopen.

Op een gegeven moment heeft Jan een muziekinstallatie gebouwd voor de Frisbee (een carrousel aan een arm die zwingt en ronddraait). "Als ik het me goed herinner, had dit systeem een vermogen van rond de 4000 watt, bevatte het vier basboxen met ieder twee Pivey speakers met een doorsnede van 15 inch en een rendement van 102Db voor onder de attractie. Per stuk konden ze gedurende twintig minuten ongekoeld een vermogen leveren van 400 watt. Rondom de carrousel had ik zes of acht midden/hoog luidsprekers bevestigd." Door de kwaliteit van dit geluid is Jan benadert door de firma Bose om dealer te worden van het professionele materiaal wat zij boden. "Ik heb een complete installatie in mijn werkplaats laten zetten, zodat ik het systeem op mijn gemak kon testen. Ik moest er natuurlijk wel achter staan!" In totaal stond er 1800 watt aan vermogen in zijn werkplaats voor een prijs van 18000 gulden. "Toevallig stond er een container met de kleppen open en ik heb daar de voorste boxen van elk 300 watt vergeleken met de 1800 watt van Bose. Ik kon bijna geen kwaliteitsverschil merken, terwijl de installatie die ik zelf had gebouwd nog niet de helft van de prijs van die van Bose was. Ik heb de firma alles weer laten ophalen met de mededeling dat dit systeem op deze manier onverkoopbaar zou zijn."

Deze anekdotes van Jan Sipkema vertellen in het kort de historie die vooraf is gegaan aan het bedrijf dat het nu is.
Jan: "Ik ben trots dat mijn zoon Evert mijn systeem tot op de dag van vandaag nog steeds onveranderd gebruikt. Nog trotser ben ik op het feit dat hij het bedrijf is gaan uitbeiden met geluidbegrenzers en zijn beroep hiervan heeft weten te maken".